Duurzaamheid speelt sinds enige tijd een steeds grotere rol in de manier waarop ondernemingen hun producten, diensten en/of activiteiten in de markt zetten. Termen als “milieuvriendelijk”, “duurzaam” of “groen”, maar ook logo’s, keurmerken, afbeeldingen en zelfs kleurgebruik kunnen bij consumenten een bepaalde indruk wekken over de duurzaamheid van een product, dienst of onderneming.
Hoewel het verbod op misleidende handelspraktijken ten aanzien van consumenten reeds is verankerd in het Wetboek van Economisch Recht (WER), achtte de Europese Unie een verdere versterking van de consumentenbescherming in het kader van de groene transitie noodzakelijk. Onderzoek van de Europese Commissie zou immers hebben aangetoond dat meer dan de helft van de onderzochte milieuclaims vaag, misleidend of onvoldoende onderbouwd was.
Met Richtlijn (EU) 2024/825 (EmpCo – Empowering Consumers for the Green Transition) worden de regels daarom verder aangescherpt. De richtlijn viseert daarbij niet alleen misleidende milieuclaims en greenwashing, maar onder meer ook misleidende informatie over sociale kenmerken, het ontbreken van relevante informatie en het gebruik van onbetrouwbare duurzaamheidskeurmerken.
In België werd de EmpCo-richtlijn inmiddels omgezet door de wet van 22 juli 2026, die verschillende bepalingen van het WER wijzigt en de nieuwe regels inzake duurzaamheidscommunicatie in het bestaande kader van consumentenbescherming integreert. Deze nieuwe regels treden op 27 september 2026 in werking.
Voor ondernemingen betekent dit concreet dat marketingmateriaal (inclusief sociale media), websites, verpakkingen, productinformatie en duurzaamheidscommunicatie best tijdig en grondig onder de loep worden genomen.
Nieuwe precontractuele informatieverplichtingen
Voortaan moeten ondernemingen vóór het sluiten van een overeenkomst consumenten duidelijk informeren over:
-
De wettelijke garantie van minimum 2 jaar aan de hand van de geharmoniseerde kennisgeving van de Europese Commissie (beschikbaar via de volgende link: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/ALL/?uri=OJ:L_202501960);
-
De minimumperiode waarin software updates beschikbaar zullen zijn;
-
De Europese repareerbaarheidsscore / herstelbaarheidsindex (een score die aangeeft hoe eenvoudig een elektrisch of elektronisch apparaat te repareren is) - indien van toepassing – anders de reparatie-informatie zoals de beschikbaarheid en kosten van de reserveonderdelen, reparatiebeperkingen,…;
-
Het bestaan van een commerciële levensduurgarantie van meer dan 2 jaar indien van toepassing;
-
Diensten en commerciële garanties na verkoop indien van toepassing;
Bij online verkoop moeten ondernemingen bovendien informatie verstrekken over milieuvriendelijke leveringsopties, zoals bijvoorbeeld levering met een elektrische fiets.
Strengere regels voor milieu- en duurzaamheidsclaims
Het is voortaan uitdrukkelijk verboden voor ondernemingen om de consument te misleiden over de milieu-, sociale en circulariteitskenmerken (zoals de recycleerbaarheid, duurzaamheid en repareerbaarheid) van een product.
Ook milieuclaims over toekomstige milieuprestaties, denk aan “klimaatneutraal tegen 2035” worden strenger gereguleerd. Ondernemingen die communiceren over een toekomstige transitie naar klimaat- of koolstofneutraliteit zullen dergelijke beweringen moeten kunnen onderbouwen aan de hand van een uitvoeringsplan met objectieve, publiek beschikbare, meetbare en verifieerbare doelstellingen. Bovendien moet de voortgang ervan regelmatig worden gecontroleerd door een onafhankelijke deskundige.
Verder zal het niet meer toegestaan zijn om reclame te maken over voordelen die irrelevant zijn en niet voortvloeien uit een kenmerk van het product, bijvoorbeeld: “flessenwater is lactosevrij” of “vellen papier bevatten geen plastic”.
Ook het vergelijken van producten op basis van hun milieu- of sociale kenmerken of circulariteitsaspecten wordt aan strengere voorwaarden onderworpen. Dit mag enkel nog indien duidelijk informatie wordt verstrekt over: de vergelijkingsmethode, de producten die worden vergeleken, de leveranciers van die producten en de maatregelen om deze informatie actueel te houden.
Twaalf nieuwe misleidende handelspraktijken die voortaan altijd verboden zijn
De nieuwe regeling voegt daarnaast twaalf nieuwe handelspraktijken toe aan de zwarte lijst van verboden praktijken. Deze praktijken zijn onder alle omstandigheden verboden.
-
Gebruik van duurzaamheidskeurmerken die niet op een certificeringsregeling zijn gebaseerd of niet door overheidsinstanties zijn ingesteld. Het bedenken van eigen “eco-labels” is aldus niet meer toegestaan;
-
Generieke milieuclaims zoals “milieuvriendelijk”, “milieubewust”, “ecologisch”, …. Deze zijn immers vaag en zeggen niets concreet. Deze generieke milieuclaims zijn aldus niet meer toegelaten, tenzij dit correct, verifieerbaar en niet misleidend is. Met andere woorden moet je (erkende) voortreffelijke milieuprestaties kunnen aantonen;
-
Milieuclaims voor het volledige product of alle bedrijfsactiviteiten van de onderneming, terwijl slechts één aspect aan de claim voldoet – bijvoorbeeld: een product wordt geadverteerd als “gemaakt van gerecycleerd materiaal”, terwijl alleen de verpakking van gerecycleerd materiaal is gemaakt;
-
Beweren dat een product dankzij de compensatie van broeikasgasemissies een neutraal, verminderd of positief milieueffect, zoals “klimaatneutraal”, “minder impact op het klimaat” en “beperkte CO2-voetafdruk”, tenzij dit gebaseerd is op het feitelijke levenscycluseffect van het product;
-
Voorstellen van wettelijke vereisten als een onderscheidend kenmerk – bijvoorbeeld: een handelaar adverteert dat een product een bepaalde chemische stof niet bevat, terwijl die stof bij wet verboden is voor alle producten binnen de betreffende productcategorie;
-
Achterhouden dat een software-update negatieve gevolgen zal hebben voor de werking van de goederen;
-
Beweren dat een software-update noodzakelijk is terwijl er alleen functionaliteitskenmerken mee worden verbeterd;
-
Iedere commerciële communicatie voor goederen waarin bewust kenmerken werden gebouwd die de duurzaamheid/levensduur beperken en waarvan de onderneming op de hoogte is;
-
Beweren dat een goed onder normale gebruiksomstandigheden een bepaalde duurzaamheid (gebruiksduur- en/of intensiteit) heeft terwijl dit niet het geval is;
-
Presenteren van een goed als herstelbaar wanneer het dat niet is;
-
Aanzetten tot het eerder vervangen/aanvullen van de verbruiksgoederen van een goed dan technisch noodzakelijk is – bijvoorbeeld: de consument aansporen om de inktpatronen te vervangen voordat deze leeg zijn om de aankoop van extra inktpatronen te stimuleren;
-
Achterhouden dat het gebruik van niet-originele onderdelen of accessoires de functionaliteit van een goed aantasten, of ten onrechte beweren dat een dergelijke aantasting zal plaatsvinden;
Handhaving
De handhaving van de nieuwe regels verloopt via de bestaande mechanismen van het Wetboek van Economisch Recht. Zo kan de Economische Inspectie optreden tegen inbreuken en kunnen onder meer concurrenten en consumenten een stakingsvordering instellen bij de voorzitter van de ondernemingsrechtbank.
Een inbreuk kan verschillende gevolgen hebben. Misleidende duurzaamheidsclaims moeten bijvoorbeeld worden aangepast of verwijderd en lopende marketingcampagnes kunnen worden stopgezet. Daarnaast kunnen, afhankelijk van de aard van de inbreuk, onder meer geldboetes, een minnelijke schikking met de Economische Inspectie en een schadevergoeding aan de orde zijn. Ook de mogelijke reputatieschade mag daarbij niet uit het oog worden verloren.
Tijdelijke overgangsregeling
Hoewel de nieuwe regels op 27 september 2026 in werking treden, voorziet de Belgische wetgever in een beperkte overgangsregeling.
Voor goederen die vóór 27 september 2026 werden geproduceerd, verpakt of in de handel gebracht, kunnen gedurende een periode van zes maanden geen maatregelen worden genomen voor bepaalde overtredingen met betrekking tot de regels inzake milieuclaims met betrekking tot toekomstige milieuprestaties en de verboden handelspraktijken.
Deze overgangsperiode moet ondernemingen toelaten hun bestaande voorraden verder te verkopen en loopt af op 27 maart 2027.
Tijd voor actie
Het is aldus dringend tijd om actie te ondernemen. Controleer de bestaande claims op verschillende kanalen (sociale media, websites, verpakkingen, publiciteit...), pas de precontractuele informatie aan, kijk labels na en pas voor zover nodig contracten aan.
***
Heeft u vragen over de impact van de EMPCO-richtlijn op uw onderneming of wenst u uw marketing- en communicatiemateriaal te laten screenen? Neem dan gerust contact op met het Commercial Team van Astrea. Onze specialisten helpen u graag bij de voorbereiding op/naleving van deze nieuwe regelgeving.